BAHAGI 2
Nanatiling nakatutok ang mga mata ko sa screen ng laptop bago ko marahang ibinaba ang takip nito nang hindi pinuputol ang titig kay Camille. Narinig ko ang mahinang lagutok ng plastik habang lumalapat ang monitor sa keyboard. Sa maliit na tunog na iyon, tila gumuho ang tatlumpu’t dalawang taon ng aking buhay—ang bawat puyat sa pagtatahi sa Taytay, ang mga paltos sa aking mga daliri, ang bawat gabing nilalamon ako ng pagod habang nag-aabang sa pag-uwi ng asawang palaging walang maipakitang ambag sa aming hapag.
“Wala, Camille,” mahinahon ngunit mariin kong sagot. Walang bahid ng panginginig ang boses ko. Sa loob ng ilang minuto mula nang mapanood ko ang video, may kakaibang lamig na bumalot sa aking dibdib. Ang dating pusong madaling maawa ay tila naging bato. “Inaayos ko lang ang mga lumang file sa pagawaan. Bakit parang balisa ka?“
Napalunok si Camille. Iniwas niya ang kanyang tingin at mabilis na inilapag ang dalawang kahon ng pizza sa ibabaw ng dining table. “Wala po, Mommy. Akala ko kasi kung ano na. Medyo pagod lang po sa biyahe.”
Lumapit si Renato sa tabi ko. Amoy na amoy ko ang mamahaling pabango na hindi kailanman nagmula sa aking biniling mga gamit para sa kanya. Iyon ang pamilyar na amoy ng sandalwood at vanilla—ang paboritong pabango ni Brenda noong kabataan namin bago siya biglang naglaho matapos ang aming kasal. Hinawakan ni Renato ang aking balikat, isang haplos na dati’y nagbibigay sa akin ng ginhawa ngunit ngayon ay nagdulot ng matinding kilabot sa aking balat.
“Hon, tingnan mo muna ito,” sabi ni Renato sabay bukas sa brown folder na may lamang tatlong makakapal na dokumento. “Ito ang sinasabi kong pagkakataon natin sa warehouse sa Pasig. Kailangan lang nating ilagay ang bahay at lupa natin sa Marikina bilang collateral para maaprubahan ang limang milyong pisong pautang sa bangko. Sigurado ang kita rito. Sa wakas, makakatulong na ako sa pamilya natin nang husto.”
Tiningnan ko ang mga pahina. Sa ibaba ng bawat pahina ay may maliit na espasyo para sa pirma ng may-ari ng titulo—ang pangalan ko, Corazon Ramos. Sa ilalim ng batas ng aming kasal, ang bahay na ito ay nakarehistro bilang aking sariling ari-arian bago pa man naging opisyal ang kasal dahil sa pamanang lupa ng aking yumao at masipag na ama.
“Bakit kailangang madaliin, Renato? Alas-otso bukas ng umaga?” tanong ko habang dahan-dahang binubuklat ang mga papeles.
“May ibang kukuha ng slot kapag hindi natin naipasa ang aprubadong dokumento sa manager,” mabilis na sabat ni Camille habang naglalagay ng mga plato sa mesa. “Mommy, matagal nang pinag-aralan ni Daddy ito. Sayang naman kung mauuna pa ang iba. Saka para rin naman sa atin ito kapag nagretiro ka na sa garments factory mo.”
Tinitigan ko ang mukha ng anak ko. Ang bawat kurba ng kanyang mukha, ang hugis ng kanyang mga mata, ang kanyang ngiti—lahat ng iyon ay inalagaan ko mula sa sandaling iniluwal siya sa ospital. Ako ang nagpaligo sa kanya noong siya ay sanggol pa, ako ang nagpuyat tuwing may mataas siyang lagnat, at ako ang nagbayad ng milyun-milyong matrikula sa pribadong kolehiyo. Ngunit sa likod ng magandang mukhang iyon ay isang taong may kakayahang tumawag ng “Mommy Brenda” sa babaeng sumira sa aking tahanan, habang itinuturing akong banyaga sa sarili kong pamilya.
“Ganoon ba?” kinuha ko ang ballpen na inabot ni Renato.
Nagliwanag ang mga mata ni Renato. Kitang-kita ko ang kislap ng kasakiman at tagumpay sa kanyang anyo. Subalit bago lumapat ang dulo ng tinta sa papel, ibinaba ko ito muli sa mesa.
“Bukas ko na ito pipirmahan bago ka umalis, Renato. Masakit ang ulo ko ngayon. Nais kong magpahinga nang maaga,” wika ko.
Bumagsak ang ngiti sa mukha ng aking asawa. “Pero Corazon, kailangan nating masigurado—”
“Sinabi ko nang bukas ng umaga, Renato,” putol ko sa kanya, sa tono na hindi nag-iiwan ng puwang para sa anumang pagtutol. “Tatlumpu’t dalawang taon akong nagtrabaho para sa bahay na ito. Karapatan kong basahin ang bawat linya bago ako maglagay ng pirma. O baka naman may itinatago ka sa mga probisyong ito?”
Natigilan si Renato. Mabilis siyang umiling at pinilit ang isang pekeng tawa. “Wala naman, Hon! Ikaw naman, napakapraning mo talaga. O sige, magpahinga ka na muna. Kumain ka na ba ng hapunan?”
“Wala akong gana. Kumain na lang kayo ng anak mo,” tumayo ako, bitbit ang aking laptop at ang aking bag kung saan naroon ang memory card ng lumang sasakyan.
Pumasok ako sa aming silid at agad na inilock ang pinto. Pagsapit ng katahimikan sa apat na sulok ng kwarto, hindi ako umiyak. Walang luhang pumatak sa aking mga pisngi. Ang labis na sakit ay lumagpas na sa antas ng pagluha; naging purong poot at determinasyon ito. Naupo ako sa gilid ng kama at binuksan muli ang laptop. Isinalaksak ko ang isang flash drive at kinopya ang lahat ng mga video file mula sa memory card ng dashcam—hindi lamang ang pinakahuling clip sa resort sa Antipolo, kundi pati ang mga naunang video na nakatago sa sub-folders.
Habang naglilipat ang mga file, isa-isa kong binuksan ang mga lumang footage.
Doon ko natuklasan ang mas malalim pang hukay ng kanilang panlilinlang. May mga pag-uusap tatlong buwan na ang nakakaraan kung saan pinag-uusapan nina Renato at Brenda ang plano nilang ibenta ang warehouse at ang bahay sa oras na mailipat ang titulo sa pangalan ni Renato.
“Kapag nakuha na natin ang pirma ng matanda,” maririnig ang boses ni Brenda sa isang video habang nakaparada sila sa labas ng isang bangko sa Ortigas, “ililipat natin ang pera sa joint account natin sa Singapore. Pagkatapos noon, iwan mo na siya. Hayaan mo siyang mamuhay mag-isa sa lungga niya. Si Camille naman ay sasama na sa atin sa Canada.”
“Huwag kang mag-alala, Brenda,” sagot ni Renato sa video, habang hinahalikan ang kamay ng kabit. “Matagal ko nang hindi mahal ang babaeng iyon. Ginagamit ko lang ang pera niya para sa pamumuhay natin. Konting tiis na lang.”
At ang pinakamasakit sa lahat: isang video kung saan binabanggit ni Camille ang tungkol sa kanyang tunay na pinagmulan.
“Mommy Brenda, salamat talaga at hindi mo ako pinabayaan kahit si Mommy Corazon ang nagpalaki sa akin,” sabi ni Camille habang tumatawa. “Minsan naaawa rin ako sa kanya kasi sunod-sunod ang trabaho niya para lang maibili ako ng mga luho ko, pero kapag naiisip ko na ikaw ang totoong nanay ko, nawawalan ako ng gana sa kanya. Masyado siyang makaluma at nakakasakal.“
Napatakip ako sa aking bibig habang pinakikinggan ang mga katagang iyon. Si Brenda ang tunay na ina ni Camille. Noong panahong nagbuntis ako tatlumpu’t dalawang taon na ang nakararaan, nagkaroon ako ng komplikasyon at sinabi sa akin ng doktor na namatay ang aking sanggol sa sinapupunan—ngunit kinabukasan, lumitaw si Renato na may dalang sanggol, sinasabing may himalang nangyari at nailigtas ang bata sa ibang klinika. Niloko nila ako simula pa lamang sa unang araw. Ginamit nila ang aking sinapupunan, ang aking pagiging ina, ang aking pawis, at ang aking buong buhay upang palakihin ang bunga ng kanilang kataksilan.
Hindi ako biktima ngayong gabi. Ako ang hahatol sa kanila.
Kinuha ko ang aking telepono. Tinawagan ko si Atty. Manuel Estrada, ang matagal ko nang pinagkakatiwalaang abogado ng aking pagawaan ng damit. Kahit alas-otso na ng gabi, sinagot niya ang tawag.
“Atty. Estrada, kailangan ko ang tulong mo ngayon din,” bulong ko sa kabilang linya. “May kailangan tayong ayusin na mga legal na hakbang bago sumikat ang araw.”
Sa loob ng dalawang oras, palihim kaming nag-usap ni Atty. Estrada sa pamamagitan ng encrypted messages. Ipinadala ko sa kanya ang lahat ng kopya ng mga dashcam footage, ang mga detalye ng pekeng warehouse contract na nais papirmahan ni Renato, at ang patunay ng aking panalo sa sweepstakes na nagkakahalaga ng limampu’t dalawang milyong piso.
“Corazon,” seryosong paalala ni Atty. Estrada. “Dahil sa mga ebidensyang ito, maaari nating kasuhan si Renato at Brenda ng Concubinage, Estafa through Falsification of Documents, at Child Substitution o paglabag sa civil registry laws dahil sa ginawa nila sa birth certificate ni Camille. At higit sa lahat, ang 52 milyong piso mo ay hindi kailanman magiging conjugal property kung maipapakita nating may sapat na batayan para sa Legal Separation at Declaration of Nullity of Marriage dahil sa panloloko.”
“Gawin mo ang lahat ng nararapat, Attorney,” sagot ko. “Gusto kong ihanda mo ang mga summons, ang pagbawi sa lahat ng ari-ariang nakapangalan sa kanila, at ang writ of preliminary attachment sa lahat ng sasakyan at ari-ariang binili gamit ang aking pera. May sarili akong plano kung paano ko sila haharapin.”
Bandang hatinggabi, tahimik na akong lumabas ng kwarto. Tulog na si Renato sa kabilang sofa sa sala habang bukas pa ang telebisyon. Si Camille naman ay nasa kanyang kwarto, malamang ay abala sa pakikipag-chat sa kanyang mga kaibigan tungkol sa bago niyang kotse.
Dinala ko ang mga papeles na iniwan ni Renato. Sa halip na pirmahan ang orihinal na dokumento para sa pagsasangla ng bahay, pinalitan ko ang gitnang pahina ng isang kasunduan na ipinadala sa akin sa email ni Atty. Estrada na mabilis kong na-print sa aking opisina sa likod ng bahay. Isa itong Special Power of Attorney at Deed of Revocation na nag-aalis sa anumang karapatan ni Renato sa aking mga ari-arian, at isang pag-amin ng kanyang mga utang sa aking garments business na umaabot sa anim na milyong piso.
Pumirma ako sa ibaba gamit ang isang pirma na bahagyang naiiba sa aking opisyal na lagda—isang maliit na bitag na magagamit namin sa korte upang patunayang may manipulasyong naganap kung sakaling igiit niya ang kanyang mga pekeng kontrata.
Bago sumikat ang araw kinaumagahan, nakaimpake na ang ilan sa aking mga mahahalagang dokumento at alahas sa loob ng isang maliit na maleta na itinago ko sa likod ng lumang sasakyan.
Eksaktong alas-siyete ng umaga, nagising si Renato na nakabihis na ng plantsadong polo, handang-handa nang umalis patungo sa sinasabi niyang bangko. Lumabas din si Camille mula sa kanyang kwarto, hawak ang susi ng bagong puting sedan na binili ko sa halagang 1.4 milyong piso.
“Mommy, napirmahan mo na ba?” tanong ni Renato habang nagmamadaling nagtitimpla ng kape.
Inabot ko sa kanya ang folder na may pekeng dokumento sa loob. “Ayan na, Renato. Tapos na. Dalhin mo na sa bangko mo.”
Halos manginig ang mga kamay ni Renato sa tuwa nang makita ang pirma sa bawat pahina. “Salamat, Hon! Makikita mo, babaguhin nito ang buhay natin! Camille, tara na, ihatid mo muna ako sa Pasig bago ka pumunta sa trabaho mo.”
“Sige po, Daddy!” masayang sagot ni Camille. Lumingon siya sa akin at ngumiti nang plastik. “Mommy, alis na kami ha? Gamitin mo na lang muna ‘yung luma kong kotse kapag lumabas ka.”
“Mag-ingat kayo,” sabi ko nang may malamig na ngiti. “Sana ay maging masaya kayo sa pupuntahan ninyo.”
Nang marinig ko ang pag-andar ng bagong puting sedan palabas ng aming gate, kinuha ko ang aking telepono at pinindot ang numero ni Atty. Estrada.
“Attorney, umalis na sila. Ipatupad na natin ang susunod na hakbang.”
