Nakarating kami sa hukuman ng lalawigan bago sumapit ang alas-kuwatro ng hapon. Diretsong lumakad si Lola Eleanor papasok sa Tanggapan ng mga Talaan, hindi alintana ang kirot sa kanyang inoperahang tuhod. Nang ilapag niya ang kanyang lumang identification card sa harap ng kawani, malamig ngunit buo ang boses niya.
“Kailangan kong bawiin ang Power of Attorney na ibinigay ko sa anak kong si Arthur Sterling,” aniya. “Agad-agad.”
Habang binubusisi ng kawani ang mga papeles sa computer, biglang napatigil ang babae at tumingin kay Lola.
“Gng. Sterling, may nakabinbin pong petisyon dito na inihain kaninang umaga lamang,” sabi ng kawani. “Isang aplikasyon para sa legal conservatorship at deklarasyon ng mental incompetence, na nilagdaan ng inyong anak at ng isang pribadong doktor.”
Nanlamig ang buong katawan ko. Kaya pala nila dinala si Lola sa pasilidad nang ganoon kabilis—plano nilang ideklara siyang ulyanin at walang kakayahang magdesisyon bago pa siya makapalag. Ngunit dahil buhay na buhay, matalas, at personal na nakatayo si Lola sa harap ng opisyal, agad naming napawalang-bisa ang kapangyarihan ni Tatay gamit ang notaryo ng hukuman. Binigyan kami ng sertipikadong kopya na nagpapatunay na walang karapatan si Arthur na humawak ng anumang ari-arian o pera ni Lola.
Mula roon, dumiretso kami sa sangay ng bangko kung saan nakadeposito ang kanyang buhay na ipon.
Doon lumabas ang buong katotohanan ukol sa nawawalang 55,000 dolyar. Ipinakita ng branch manager ang mga resibo ng wire transfer. Ang pera ay hindi napunta sa pasilidad ng matatanda, kundi sa isang account na nakapangalan sa isang real estate development company—panimulang bayad para sa isang marangyang bakasyunang bahay sa Florida na binibili nina Arthur at Wendy.
“I-freeze ang lahat ng natitirang pondo,” utos ni Lola, matatag ang bawat pantig. “At maglabas kayo ng pormal na liham ukol sa unauthorized withdrawal na ito para sa pulisya.”
Nang lumabas kami ng bangko, lumulubog na ang araw. Madilim na nang marating namin ang dalawang palapag na lumang bahay ni Lola sa kabilang ibayo ng bayan.
Sa malayo pa lamang, napansin na namin ang mga ilaw na nakabukas sa buong bahay. May isang malaking moving van na nakaparada sa driveway, at dalawang lalaking tagabuhat ang nagkakarga ng mga antigong muwebles sa likod ng sasakyan.
Sa may balkonahe, nakatayo ang mga magulang ko. May hawak na wine glass si Nanay, habang may kausap naman sa telepono si Tatay, tumatawa at tila nagdiriwang.
Tahimik kong ipinarada ang aking kotse sa tapat mismo ng kanilang daanan.
Nang marinig nila ang tunog ng pagsasara ng pinto ng sasakyan, napalingon si Wendy. Nabitiwan niya ang baso; kumalansing ito at nabasag sa semento. Natigil din sa pagsasalita si Arthur sa kanyang telepono. Ang tawa sa mukha niya ay napalitan ng labis na takot nang makita niyang bumaba ako, umikot sa kabilang pinto, at inalalayan si Lola Eleanor na lumabas.
Hawak pa rin ni Lola ang kanyang tungkod sa kanang kamay, at sa kaliwa ay ang sobreng naglalaman ng orihinal na kasulatan ng bahay at ang bagong tatak ng hukuman.
“E-Eleanor?” nauutal na sabi ni Arthur, habang dahan-dahang humahakbang paatras. “Ivan… anong ibig sabihin nito? Bakit mo siya inilabas doon? May sakit ang lola mo, kailangan niya ng propesyonal na pagaalaga—”
“Tapos na ang palabas mo, Arthur,” putol ni Lola. Hindi siya sumigaw, ngunit bawat salita ay parang latigo. “Kagagaling lang namin sa hukuman. Binawi ko na ang lahat. Alam ko na ang tungkol sa Florida, at alam na rin ng bangko ang pagnanakaw mo.”
Namutla si Wendy at pilit na lumapit. “Eleanor, makinig ka muna… para sa kabutihan mo ang ginagawa namin. Malaki ang bahay na ito, delikado para sa iyo—”
“Huwag kang humakbang kahit isang pulgada papalapit sa akin,” sagot ni Lola, itinuro ang dulo ng kanyang tungkod sa direksyon nila. “Kayo ang lumayas sa pamamahay ko. Ngayon din.”
Sa likod namin, umalingawngaw ang wangwang ng dalawang sasakyan ng pulis na tinawagan ko habang nasa biyahe kami mula sa bangko.
Hindi na nakapalag sina Arthur at Wendy. Sa harap ng mga pulis at ng mga manggagawang nagtataka, ipinakita namin ang mga legal na dokumento ng pagmamay-ari. Napilitang ibaba ng mga tagabuhat ang mga gamit pabalik sa loob ng bahay. Si Tatay at Nanay ay binigyan ng mahigpit na babala ng mga alagad ng batas habang pormal na inihahanda ang kasong estafa at panlilinlang laban sa kanila.
Nang maiwan kaming dalawa ni Lola sa tahimik na sala, naupo siya sa kanyang paboritong lumang upuan. Sa wakas, doon pumatak ang nag-iisang luha sa kanyang pisngi—hindi dahil sa panghihinayang sa pera, kundi dahil sa sakit na dulot ng sarili niyang anak.
Hinawakan ko ang kamay niya. “Hindi ka na nila magagalaw, Lola. Hindi kita iiwan.”
Tumingin siya sa akin, pinisil ang aking mga daliri, at sa unang pagkakataon sa buong maghapong iyon, bahagyang ngumiti.
“Alam ko, Ivan,” bulong niya. “Mula ngayon, tayo na ang magkasama rito.”