BAHAGI 2: ANG LIHIM NG KWINTAS AT ANG TINIG SA KADILIMAN
Ang matunog na lagapak ng gintong kwintas sa malamig na marmol ng sementeryo ay tila kulog na nagpatigil sa pag-ikot ng mundo ni Don Ricardo. Ang hangin sa loob ng marangyang mausoleo ay biglang naging mabigat. Si Doña Esmeralda, na kanina lamang ay pigil ang luha sa lungkot, ay biglang napaatras bago tuluyang nawalan ng lakas at napaluhod.
“Hinto! Huwag ninyo siyang hawakan!” nanginginig ang boses na sigaw ni Don Ricardo sa dalawang bantay na kasalukuyang pilit na hinihila ang payat na braso ng bata.
Agad na binitawan ng mga guwardiya ang gusgusing bata. Bumagsak ito sa semento, umiiyak habang yakap ang sariling mga tuhod. Nanginginig ang buong katawan nito sa takot, nanlalaki ang mga matang nakatitig sa matandang bilyonaryo na dahan-dahang lumalapit.
Gumapang halos si Don Ricardo upang pulutin ang bagay na iyon. Nang maramdaman ng kanyang palad ang malamig na metal, parang kinuryente ang kanyang buong pagkatao. Hindi siya maaaring magkamali. Ito ang Esperanza Heart—isang pambihirang kwintas na gawa sa purong ginto na may nakaukit na maliit na anghel sa likod ng pendant. Siya mismo ang nagpagawa niyon sa Switzerland para sa ikalabing-walong kaarawan ng kanyang kaisa-isang anak na si Angelica. Noong gabing naganap ang malagim na aksidente sa bangin sampung taon na ang nakararaan, natagpuan ang sunog na kotse at isang bangkay na hindi na halos makilala, ngunit ang kwintas na ito ay kailanman hindi narekober. Sinabi ng mga imbestigador noon na maaaring natunaw ito sa tindi ng apoy o kaya’y ninakaw ng kung sinong sumaklolo.
“S-saan… saan mo nakuha ito?” basag ang tinig ni Ricardo. Ang dating matapang at kinatatakutang Don ay mistulang batang nagmamakaawa. Tumingin siya sa maruming mukha ng bata, sinusubukang hanapin ang kahit kaunting bakas ng katotohanan.
“Ibigay niyo po sa akin ‘yan… pakiusap po…” hikbi ng bata, nanginginig ang manipis na labi. “Habilin po ‘yan ni Inay. Sabi niya, ‘wag ko raw iwawala kahit kailan. ‘Yan lang daw po ang patunay na minahal niya ako.“
Napatakip ng bibig si Doña Esmeralda. Gumapang din siya palapit at tinitigan ang mukha ng bata. Sa kabila ng dumi, putik, at gusgusang buhok, napansin ng matandang ginang ang isang bagay na nagpatindig ng kanyang balahibo: ang mga mata ng bata. Malalalim, kulay-tsokolate, at may kaparehong kurbada ng kilay tulad ng kay Angelica.
“Sino ang nanay mo, ineng? Anong pangalan ng nanay mo?!” halos pasigaw na tanong ni Esmeralda habang hinahawakan ang maruruming kamay ng bata.
“Si Inay Angela po…” sagot ng musmos sa gitna ng pag-iyak. “Pero sabi niya po sa akin bago siya mawalan ng malay kaninang umaga… Angelica raw po talaga ang totoo niyang pangalan. Sabi niya, pumunta raw po ako rito sa puntod na may pangalang ‘Angelica Montefalco’. Hanapin ko raw po ang sarili niyang pangalan dahil ngayon daw po ang araw na malalaman ng pamilya niya na hindi pa siya patay…”
Parang binagsakan ng langit at lupa ang mag-asawa. Ang anak nilang sampung taon na nilang ipinagdarasal at iniiyakan sa marmol na libingang ito—ay buhay?
“Nasaan siya?! Nasaan ang nanay mo ngayon?!” sigaw ni Ricardo, napatayo siya at binuhat ang bata sa magkabilang balikat nang buong pag-iingat, tila natatakot na mabasag ito.
“Nasa lumang barung-barong po kami sa tabi ng riles sa kabilang bayan… M-may sakit po siya. Matagal na po siyang hindi makabangon dahil sa mga sugat at pilay niya noon sa aksidente. Kaninang madaling araw, sumusuka na po siya ng dugo. Sabi niya… baka hindi na raw po siya umabot sa gabi.”
Hindi na nag-aksaya ng kahit isang segundo si Don Ricardo. Binuhat niya ang bata sa kanyang mga bisig nang walang pag-aalinlangan sa maruming damit nito na nagmarka sa kanyang mamahaling amerikana. “Ihanda ang mga sasakyan! Tawagan ang buong medical team ng St. Jude Hospital! Papuntahin ang ambulansya sa riles ng San Roque ngayon din!” utos niya sa kanyang mga tauhan na noon ay natutulala rin sa mga pangyayari.
Sumakay sila sa marangyang SUV. Habang bumibiyahe, nanginginig na pinainom ni Doña Esmeralda ng tubig ang bata at pinunasan ang mukha nito gamit ang kanyang mamahaling panyo. Nalaman nilang pitong taong gulang pa lamang ang bata at ang pangalan nito ay Cielo.
Ikinuwento ni Cielo sa kanyang munting boses ang naging buhay nila. Noong maganap ang trahedya sampung taon na ang nakalilipas, hindi pala si Angelica ang babaeng nasunog sa loob ng sasakyan. Isang hitchhiker ang isinakay ng dalaga bago bumulusok ang sasakyan sa bangin. Si Angelica ay tumalsik sa madamong bahagi ng bangin bago sumabog ang tangke ng gasolina. Natagpuan siya ng isang matandang magsasaka na walang malay at bali-bali ang mga buto. Nawalan siya ng alaala dahil sa matinding trauma sa ulo.
Sa loob ng tatlong taon, namuhay si Angelica bilang isang simpleng babaeng may kapansanan sa pagkilos. Doon niya nakilala ang isang mabait na mekaniko na nag-aruga sa kanya, at nagbunga ang kanilang pagmamahalan sa katauhan ni Cielo. Ngunit makalipas ang dalawang taon, namatay ang asawa ni Angelica dahil sa sakit, dahilan upang maiwan silang mag-ina sa matinding karukhaan.
Unti-unting bumalik ang alaala ni Angelica nang magsimulang magsalita si Cielo. Ngunit dahil sa matinding kahihiyan, kawalan ng pera, at ang takot na baka hindi na siya tanggapin ng kanyang marangyang pamilya dahil isa na siyang lumpo at mahirap, pinili niyang magtago. Tiniis niyang mabuhay sa basura at gutom. Subalit nang maramdaman niyang bumibigay na ang kanyang mahinang katawan dahil sa komplikasyon ng kanyang mga lumang bali at sakit sa baga, napagtanto niyang hindi niya maaaring iwanan si Cielo na mag-isa sa malupit na mundo.
“Bakit ngayon lang, Angelica… bakit mo tiniis ang lahat ng ito?” bulong ni Don Ricardo habang mariing nakapikit at umaagos ang luha sa kanyang mga pisngi. Sinisisi niya ang sarili. Ang kanyang kayamanan, ang kanyang bilyun-bilyong ari-arian—walang silbi ang lahat ng iyon kung ang sarili pala niyang anak ay nagdurusa sa ilalim ng tagpi-tagping yero habang siya ay nagpapakasasa sa karangyaan.
Nang marating nila ang maruming pook ng mga iskwater sa tabi ng riles, halos liparin ni Ricardo ang masukal na eskinita kasunod si Cielo. Tumambad sa kanila ang isang tagpi-tagping barung-barong na halos gumuho na.
Dahan-dahang itinulak ni Don Ricardo ang sirang kurtinang nagsisilbing pinto. Sa loob, sa ibabaw ng isang manipis na banig, nakahiga ang isang payat na babae. Tuyo ang mga labi nito, maputla, at halos hindi na maaninag ang dibdib sa mahinang paghinga.
Nang marinig ng babae ang yabag, pilit nitong iminulat ang kanyang nanlalabong mga mata. Nang magtama ang kanilang mga paningin, isang mahinang tinig ang pumulas sa mga tuyong labi nito.
“Papa…?”