Tiningnan ko ang basurahan kung saan nahulog ang kanin at malamig na manok. Nanginginig ang buong katawan ko, hindi dahil sa lamig ng Baguio, kundi dahil sa halo-halong kahihiyan, gutom, at panghihina. Pinagtitinginan na kami ng mga estudyante at staff sa canteen.
Sa gitna ng tensyon, humahangos na lumapit si Professor Liza. Naka-earrings na perlas, maayos ang buhok, at may bitbit na mamahaling leather bag. Hinawakan niya ang balikat ni Mama bago bumulong sa akin: “Huwag kang sumagot. Ayaw ng mama mong napapahiya.”
Hinarap ni Liza si Mama na may maamong ngiti. “Elena, kumalma ka muna. Baka nagkamali lang o nagbibiro ang bata. Tara sa opisina ko para makapag-usap kayo nang maayos.”
Lumingon si Mama sa akin. Nang makita niya ang nangingitim kong eyebags, ang namamayat kong pisngi, at ang suot kong kupas na hoodie na maluwag na sa aking katawan, napalitan ng gulat at sakit ang galit sa mga mata niya.
“Mikaela,” mahina ngunit mariing tawag ni Mama. “Bakit ka namumulot ng tira? Saan napupunta ang walumpung libong piso (₱80,000) na ipinapadala ko buwan-buwan?”
Tumahimik ang buong paligid.
Nalaglag ang panga ko. “A-ano po? Walumpung libo?”
Sa tabi namin, biglang namutla si Professor Liza. Nawala ang ngiti sa kanyang labi at unti-unting umatras ang kanyang mga paa.
“Oo! ₱80,000 kada buwan!” sigaw ni Mama, halos mabasag ang boses sa galit. “Dahil alam kong magastos ang nursing materials mo, ang dorm, at ang pagkain mo rito sa Baguio! At nagpadala pa ako ng extra noong isang buwan dahil sabi ni Liza may field trip kayo!”
Napatingin ako kay Professor Liza na pawis na pawis na ngayon kahit malamig ang simoy ng hangin.
“Ma… isang libo limang daan lang po ang binibigay sa akin ni Ma’am Liza buwan-buwan,” nanginginig kong sabi habang umaagos ang luha sa aking pisngi. “Sabi niya… utos mo raw ‘yon para matuto akong magtipid at hindi lumaking spoiled. Tatlong buwan na akong nagtatrabaho sa milk tea shop at namimigay ng flyers para lang makakain.”
Bumaling si Mama kay Liza. Parang may kidlat sa talim ng kanyang titig.
“Liza?” malamig na tanong ni Mama. “Totoo ba ito?”
“Elena… nagkakamali ka… hindi ganoon—” nauutal na sagot ni Liza, nanginginig ang mga kamay habang pilit na humahawak sa bag niya. “Tinuturuan ko lang siyang maging matatag—”
“Tinuturuan?” putol ni Mama, lumalapit kay Liza. “Ninakawan mo ang anak ko! Pinagkatiwalaan kita dahil magkaibigan tayo mula kolehiyo! Ipinasok kita bilang adviser niya, at buwan-buwan akong naglilipat ng pera sa bank account mo para sa kanya!”
Hindi na nakasagot si Liza. Agad na tinawagan ni Mama ang university chancellor at ang legal team ng kanyang kumpanya sa mismong sandaling iyon.
Kinahapunan, lumabas ang buong katotohanan sa opisina ng chancellor. Hindi lang pala ang allowance ko ang kinuha ni Liza; ginamit niya ang daan-daang libong piso na ipinadala ni Mama para bayaran ang monthly amortization ng bago niyang SUV at mamahaling mga gamit.
Kinasuhan si Liza Alonzo ng qualified theft at estafa, tinanggalan ng lisensya sa pagtuturo, at agad na sinibak sa unibersidad.
Nang gabing iyon sa loob ng isang tahimik na restaurant sa Baguio, umiyak si Mama habang pinanonood akong kumain ng mainit na sabaw at kanin. Hinawakan niya ang magaspang at may mga kalyo kong kamay—mga kalyong nakuha ko sa pagbubuhat ng yelo at paghuhugas ng baso.
“Patawarin mo ako, Mika,” basag ang tinig ni Mama. “Inakala kong sapat na ang magpadala ng pera. Naniwala ako sa iba imbes na pakinggan kita.”
Doon ko napagtanto na hindi masamang magsalita kapag nahihirapan ka na. Mula noon, binago ni Mama ang kanyang trabaho upang magkaroon ng mas maraming oras para sa akin, at siniguro kong hindi na ako muling mananahimik sa harap ng pang-aabuso.