Part 2: Ang Pagharap sa Katotohanan
Parang gumuho ang semento sa ilalim ng mga paa ko. Ang bawat salitang lumabas sa bibig ng anak ko ay mistulang punyal na paulit-ulit na tumatarak sa dibdib ko.
Bagong pamilya? Ayaw nang magpagulo?
Lumuhod ako sa maruming bangketa sa harap ng tindahan. Wala akong pakialam kung pinagtitinginan kami ng mga estudyante at mga dumadaang traysikel. Hinawakan ko ang dalawang payat na kamay ni Mikaela. Nanginginig ang mga iyon, magagaspang at may bakas ng kalyo na hindi dapat taglay ng isang kinse anyos na bata.
“Mika, makinig ka sa akin,” basag ang boses ko, nag-uunahan ang mga luha sa aking pisngi. “Walang ibang pamilya si Papa. Ikaw lang. Mula noong mawala ang Mama mo, ikaw lang ang dahilan kung bakit ako gumigising araw-araw para magtrabaho. Bawat sentimo, bawat overtime, para sa iyo lahat iyon.”
Tumingin siya sa akin nang may labis na pagkalito at takot. Ang limang taong panlilinlang na itinanim sa kanyang isip ay hindi basta-basta mabubura sa isang iglap.
“Pero Papa… ang sabi ni Lola, kailangan kong magtipid dahil baon ka sa utang,” humihikbi niyang paliwanag. “Sabi niya, pabigat lang ako kung hihingi pa ako ng pambili ng gamit sa school. Kapag nagtatanong ako tungkol sa tawag mo, sinasabi niyang nagpalit ka na ng numero at ayaw mo nang maistorbo.”
Napatakip ako sa aking mukha. Ang sarili kong ina. Ang babaeng pinagkatiwalaan ko ng pinakamahalagang kayamanan sa buhay ko.
“Tara,” mariin kong sabi habang pinupunasan ang aking mga luha at dahan-dahang pinapatayo si Mika. “Uuwi tayo ngayon din.”
Bago kami sumakay ng taxi, dumaan muna kami sa isang karinderya. Umorder ako ng kanin, mainit na sinigang, at pritong manok. Noong una, nahihiya pa siyang kumain, animo’y natatakot na baka may magalit sa kanya sa pag-ubos ng pagkain. Nang maramdaman niyang ligtas siya, doon kumawala ang gutom na matagal nang kinikimkim ng kanyang katawan. Tahimik akong nanood habang dinudurog ang puso ko sa bawat subo niya.
Pagdating namin sa subdivision kung saan nakatayo ang dalawang-palapag na bahay na ipinundar ko para sa kanila, napansin ko agad ang malaking pagbabago. Nakaparada sa garahe ang isang bagong kulay abong SUV—isang sasakyang hindi ko kailanman binili. Sa beranda, may bago at mamahaling outdoor furniture set.
Nang marinig ang pagbukas ng gate, lumabas si Mama Lourdes. Nakasuot siya ng magarang bistida, may gintong kwintas sa leeg, at may hawak na mamahaling tasa ng kape.
“Mikaela! Saan ka ba galing na bata ka? Kanina pa kita hinihintay para magsaing at mag—”
Natigilan si Mama nang makita akong nakatayo sa likod ni Mika. Nabitawan niya halos ang hawak na tasa. Namutla ang kanyang mukha at nawala ang dating tapang sa kanyang mga mata.
“Ra… Rafael? Bakit hindi mo sinabing darating ka?” utal niyang bati, pilit na ngumingiti ngunit halatang nanginginig ang mga labi.
“Bakit, Ma? Para nakapaghanda ka ng isa pang kasinungalingan?” malamig kong tugon.
Pumasok kami sa loob ng sala. Biglang bumaba mula sa ikalawang palapag ang bunso kong kapatid na si Dennis, kasama ang kanyang asawa. May suot si Dennis na mamahaling wireless headphones at hawak ang isang makintab na gaming laptop—isang modelong nagkakahalaga ng higit ₱100,000.
Nagkatinginan kami. Agad na itinago ni Dennis ang laptop sa kanyang likuran.
“Kuya… napauwi ka yata?” kinakabahang bati ni Dennis.
“Saan galing ang laptop na iyan, Dennis?” tanong ko, diretso at walang paligoy-ligoy.
“Ah, ito ba? Regalo sa akin ni Mama noong nakaraang araw—”
“Pera ko ang ipinambili niyan!” sigaw ko na umalingawngaw sa buong kabahayan. Napatalon sa gulat si Mika at napakapit sa laylayan ng aking polo. “Nagpadala ako ng ₱120,000 noong nakaraang linggo para sa laptop ng anak ko! Tapos ibinigay mo sa kapatid ko habang si Mikaela, nagtitiis sa kalahating pandesal araw-araw?”
“Rafael, pakinggan mo muna ako,” sumingit si Mama, nanginginig na ang boses ngunit may pilit pa ring pagtatanggol sa sarili. “Kailangan ni Dennis iyan para sa online business niya. Si Mikaela, bata pa, high school pa lang, hindi naman kailangan ng mamahaling gamit. Matututo lang maging maarte!”
“Maarte?” Tinitigan ko ang aking ina nang may halong galit at pandidiri. “Ma, limang taon akong nagpapadala ng ₱45,000 buwan-buwan. May dagdag pa tuwing may okasyon. Pero bakit beneficiary ang anak ko ng indigency program sa school? Bakit sira-sira ang sapatos niya? Bakit sinabi mong may bagong pamilya ako at ayaw ko na sa kanya?”
Walang nakasagot. Yumuko si Dennis habang ang kanyang asawa ay dahan-dahang umatras pabalik sa hagdan.
“Ibinigay ko sa inyo ang lahat,” patuloy ko, habang nanginginig ang buong katawan ko sa nagngangalit na emosyon. “Tiniis kong mapalayo sa nag-iisa kong anak dahil akala ko, aalagaan mo siya gaya ng pag-aalaga mo sa amin noon. Pero ginawa ninyo siyang katulong sa sarili kong pamamahay habang kayo ang nagpapakasasa sa pinaghirapan ko!”
“Ina mo pa rin ako, Rafael!” sigaw ni Mama Lourdes, pilit na ibinabalik ang awtoridad na matagal na niyang winasak. “Wala kang karapatang sumbatan ako nang ganyan pagkatapos ng lahat ng sakripisyo ko sa pagpapalaki sa iyo!”
“Ang sakripisyo mo noon ay hindi lisensya para abusuhin mo ang anak ko ngayon,” sagot ko nang may diin at pinalidad.
Hinarap ko si Mika na umiiyak sa tabi ko, ngunit sa pagkakataong ito, hindi dahil sa lungkot kundi dahil sa wakas ay naintindihan na niya ang buong katotohanan.
“Mika, pumasok ka sa kwarto mo,” marahan kong bulong. “Kunin mo ang lahat ng gamit mo na mahalaga sa iyo. Aalis tayo rito.”
