Bahagi 2: Ang Laman ng Kahon
Nang maiangat ko ang takip, halos mawalan ako ng hininga. Walang alahas. Walang ginto. Walang makakapal na bungkos ng pera.
Sa ibabaw ng kahon ay nakapatong ang bawat resibo ng aking mga lumang utang—mula sa lending company, sa mga taong pinagtaguan ko, hanggang sa renta ko noon na naiwan kong hindi nabayaran. Bawat isa sa mga ito ay may pulang tatak: PAID IN FULL.
Sa ilalim ng mga resibo ay may tatlong bagay pa: ang orihinal na rehistro ng luma kong pickup truck na ngayon ay nakapangalan na nang malinis sa akin, isang susi ng isang maliit na paupahang apartment sa Maynila na bayad na para sa susunod na limang taon, at isang makapal na sobre na may nakasulat na: “Para sa aking asawa.”
Nanginig ang buong katawan ko. Binuksan ko ang sulat gamit ang mga daliring halos mawalan ng pakiramdam.
“Alam ko, iho. Alam ko mula sa unang araw na pumayag kang pakasalan ang isang matandang tulad ko. Nakita ko ang desperasyon sa iyong mga mata, ang takot, at ang pait ng isang binatang ginipit ng mundo. Hindi ako nagalit. Naawa ako, dahil alam ko ang pakiramdam ng walang matakbuhan.
Hindi ko iniwan sa iyo ang bahay o ang aking mga ari-arian, hindi dahil sa galit ako, kundi dahil ayaw kong maging bilanggo ka ng kayamanang magpapanatili sa iyong pagiging gahaman. Ang hinangad mo lang naman talaga ay hindi luho—kundi ang makahinga nang maluwag.
Binayaran ko ang iyong kalayaan. Wala ka nang utang kaninuman. Simulan mo muli ang iyong buhay, pero sa pagkakataong ito, buuin mo ito gamit ang sarili mong pawis at dangal. Patawarin mo ako kung hindi ko napunuan ang lungkot mo. Minahal kita bilang anak, at bilang huling kasama sa aking pag-iisa.”
Bumagsak ang unang patak ng luha ko sa papel. Ang babaeng itinuring kong hakbang patungo sa yaman ay matagal na palang nakatingin sa kaluluwa ko nang may purong habag. Alam niya ang lahat—ang bawat pagkukunwari ko, ang bawat pekeng ngiti—ngunit pinili pa rin niya akong sagipin.
